Το σχολείο θεωρείται θεμελιώδης θεσμός της ελληνικής κοινωνίας και βασικός φορέας κοινωνικοποίησης των νέων. Το γεγονός ότι στην σχολική κοινότητα συγκεντρώνεται η μεγάλη πλειοψηφία των νέων αλλά και η καθημερινή και πολύωρη επαφή των εκπαιδευτικών με τους μαθητές και οι σχέσεις που αναπτύσσονται μεταξύ των συμμαθητών , συνιστούν ευνοϊκούς παράγοντες για την ουσιαστική επικοινωνία , την ενεργητική συμμετοχή και ενσωμάτωση μηνυμάτων πρόληψης .

Η παιδική και εφηβική ηλικία θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική κατά την οποία συντελείται η διαμόρφωση προσωπικών επιλογών , των στάσεων , των προτύπων συμπεριφοράς των ιδανικών και των αξιών.

Σύμφωνα με τον Coopersmith (1976) η αυτοεκτίμηση μας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη συμπεριφορά που έδειξαν άνθρωποι στο παρελθόν απέναντι μας καθώς και από τις εμπειρίες που έχουμε.

Για ένα παιδί οι μεγάλοι και δυνατοί άνθρωποι είναι αυτοί που εξασφαλίζουν την εκπλήρωση των αναγκών του .
Οι εικόνες που δέχεται το παιδί από άτομα σημαντικούς ΄΄ άλλους ΄΄ το πληροφορούν για το αν έχει ή δεν έχει αξία. Τέτοια πρόσωπα είναι οι γονείς, τα μεγαλύτερα αδέλφια. Καθώς το παιδί μεγαλώνει διευρύνονται οι δραστηριότητες του και εκτός από την οικογένεια του και τους συνομηλίκους επίσης περιλαμβάνονται και οι δάσκαλοι του.
Ο ρόλος του εκπαιδευτικού, είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος γιατί μέσα από τη γνώση που παρέχει στο μαθητή τον φέρνει αντιμέτωπο με μια κοινωνική πραγματικότητα και του παρέχει τις μαθησιακές δεξιότητες και τα εφόδια για να μπορεί να προσαρμοστεί σε αυτήν.
Είναι ένας συνδετικός κρίκος που μεσολαβεί και προωθεί την μετάβαση του μαθητή από τη σχέση εξάρτησης με το στενό οικογενειακό περιβάλλον σε μια σχέση όπου ο μαθητής καλείται να αναλάβει την ευθύνη να εργαστεί για να επιτευχθεί το επιθυμητό αποτέλεσμα που είναι η αποκρυστάλλωση της μάθησης.
Ο μαθητής δηλαδή χρειάζεται εκπαιδευτικούς που θα τον ενισχύσουν στην ανάπτυξη των νοητικών του ικανοτήτων, βλέποντας τον ως άνθρωπο με δυνατότητες που χρειάζεται να καλλιεργηθούν αλλά και αδυναμίες που χρειάζεται να ενισχυθούν για να γίνει αποδεκτός ο ίδιος και να αποδεχθεί να αναλάβει την ευθύνη να καρπωθεί τη γνώση.
Οι εκπαιδευτικοί αναπτύσσουν έντονη σχέση αλληλεπίδρασης με τους μαθητές τους , και η φύση της σχέσης αυτής επηρεάζει τόσο τη δυναμική της ομάδας τάξης όσο και την πρόοδο του κάθε μαθητή ξεχωριστά.
Η ποιότητα των σχέσεων αλλά και η αναγνώριση της ψυχικής και συναισθηματικής – σωματικής υγείας όπου όλοι θα έρχονται καθημερινά σε ένα σχολείο για να μάθουν , να εργαστούν, να δημιουργήσουν, να επικοινωνήσουν δίνει την υποδομή ώστε μαθητές και εργαζόμενοι να νοιώθουν ασφάλεια και ικανοποίηση.
Επιπλέον το επάγγελμα του εκπαιδευτικού χρειάζεται να εκτιμηθεί για την αξία του , για τις δεξιότητες του που είναι μοναδικές για κάθε εκπαιδευτικό και να αναγνωριστεί η προσφορά του δασκάλου στην κοινωνία.

Σύμφωνα με την θεωρία του Maslow ακόμη και αν ένα σχολείο θεωρεί ότι πρέπει να ενδιαφέρεται αποκλειστικά για τις διανοητικές ανάγκες του μαθητή δεν είναι δυνατό να παραβλέπει τις βασικές συναισθηματικές ανάγκες των μαθητών ή του προσωπικού του.

Παρότι η αυτογνωσία για τον νέο διαμορφώνεται νωρίς από τις επιρροές που δέχεται από τους γονείς του η επιρροή των συνομηλίκων του έχει επίσης μεγάλη σημασία κατά την διάρκεια της εφηβικής ηλικίας.

Οι συνομήλικοι αντικαθιστούν σταδιακά την οικογένεια και γίνονται η κύρια πηγή ανατροφοδότησης για τον έφηβο.
Ένα άτομο με χαμηλή αυτοεκτίμηση είναι λιγότερο πιθανό να βοηθήσει ή να ενδυναμώσει τους άλλους. Πολλές φορές μαθητές που καπνίζουν ή κάνουν χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι άτομα που καταφέρνουν λιγότερα από αυτά που μπορούν να πετύχουν στην πραγματικότητα. Αρκετές φορές ίσως δηλώνει μέσα από αυτή την συμπεριφορά τους την απομάκρυνση του μαθητή από το σχολείο που δεν του έχει προσφέρει την εμπειρία της επιτυχίας.

Η υιοθέτηση υγιών συμπεριφορών στη λήψη αποφάσεων , η αντίσταση στην πίεση των ανθρώπων του περίγυρου για αρνητικές επιλογές είναι σημαντικό να ισχύουν τόσο στον σχολικό χώρο όσο και στον χώρο της οικογένειας.
Η ανάπτυξη θετικού κλίματος στην εκπαιδευτική κοινότητα καθώς και με τους γονείς των μαθητών προάγει την οργάνωση δραστηριοτήτων πρόληψης.

Οι προληπτικές παρεμβάσεις ( όπως η συμμετοχή των μαθητών σε προγράμματα αγωγής υγείας), έχουν ως στόχο την ενίσχυση των ατομικών και κοινωνικών δεξιοτήτων των νέων ανθρώπων , την ενδυνάμωση της αυτοεκτίμησης , της αποφασιστικότητας , και της αυτονομίας αλλά και την δημιουργική ανάπτυξη της προσωπικότητας τους για την βελτίωση των διαπροσωπικών σχέσεων εντός και εκτός του σχολικού χώρου.

Το Κέντρο Πρόληψης Εξαρτησιογόνων Ουσιών σε συνεργασία με τον Οργανισμό κατά των Ναρκωτικών (ΟΚΑΝΑ) και την Υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, διοργανώνουν από 15 Νοεμβρίου έως 2 Δεκεμβρίου 2011 εκπαιδευτικό πρόγραμμα, για την εφαρμογή του παιδαγωγικού υλικού «Συζητήσεις Εφήβων - Ψυχική Υγεία και Διαπροσωπικές Σχέσεις» που έχει εκπονήσει το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής (ΕΠΙΨΥ) για το ΥΠΕΠΘ.
Το Πρόγραμμα απευθύνεται σε εκπαιδευτικούς Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης οι οποίοι διδάσκουν στην Γ΄ Γυμνασίου και στο Λύκειο και επιθυμούν να εκπαιδευτούν και να υλοποιήσουν πρόγραμμα αγωγής υγείας σε ομάδες μαθητών τους. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει 18ωρο εκπαιδευτικό σεμινάριο που σαν σκοπό έχει την γνωριμία και την εκπαίδευση των συμμετεχόντων στο παιδαγωγικό υλικό και ατομικές συναντήσεις στήριξης που σαν σκοπό τους έχουν την υποστήριξη των καθηγητών, σε τυχόν δυσκολίες που αντιμετωπίζουν από την εφαρμογή του στο σχολείο.

Στόχος του προγράμματος είναι: η εκπαίδευση και η υποστήριξη των εκπαιδευτικών στην ανάπτυξη προσωπικών και κοινωνικών δεξιοτήτων των μαθητών. Αναλυτικότερα το πρόγραμμα στοχεύει στην ενθάρρυνση των μαθητών για την έκφραση θεμάτων που τους απασχολούν στις διαπροσωπικές τους σχέσεις, στην ενίσχυση της αυτοεκτίμησής τους και στον προβληματισμό τους σε υγιείς τρόπους διαχείρισης των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν.
Μεθοδολογία προγράμματος: Το πρόγραμμα είναι βιωματικό και προϋποθέτει την ενεργό συμμετοχή των εκπαιδευτικών καθ' όλη τη διάρκειά του. Η βιωματική εκπαίδευση στηρίζεται στην διαπροσωπική σχέση, στην ασφάλεια, στην εμπιστοσύνη και την επικοινωνία που καλλιεργείται μεταξύ των μελών της ομάδας.

Συντονιστές σεμιναρίου:
Μαρματάκη Αρετή, Κοινωνιολόγος, Υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων Δ΄θμιας Εκπαίδευσης Ν. Χανίων
Κουκάκη Θάλεια, Κοινωνική Λειτουργός, Στέλεχος Κέντρου Πρόληψης
Νυσταζάκη Ιωάννα, Κοινωνική Λειτουργός, Στέλεχος Κέντρου Πρόληψης

Όσοι εκπαιδευτικοί επιθυμούν να λάβουν μέρος πρέπει να δηλώσουν συμμετοχή στην Υπεύθυνη Σχολικών Προγραμμάτων κ. Μαρματάκη Αρετή έως την Παρασκευή 11 Νοεμβρίου 2011 στα τηλέφωνα 28210 47160 καθώς και Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Βιβλιογραφία

- Η υγεία των Εφήβων 2003, ΕΠΙΨΥ
- Συζητήσεις Εφήβων 2000 .ΕΠΙΨΥ