Γράφει η Κουράκη Ελένη, ψυχολόγος, ψυχαναλύτρια, εργαζόμενη στο Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων της Περιφερειακής Ενότητας Χανίων σε συνεργασία με τον ΕΟΠΑΕ.

Ξεπερνώντας τους φραγμούς της εφηβείας: μια πρόκληση στη σχέση γονιού –εφήβου.

Η εφηβεία συχνά δημιουργεί μεγάλες ανησυχίες στους γονείς, φόβους ότι το παιδί τους μπορεί να χάσει τον έλεγχο, να παρασυρθεί από τους φίλους του, να βλάψει τον εαυτό του. Ανάμεσα σε τόσους φόβους δυσκολεύονται να ψάξουν μέσα τους να δουν τι πραγματικά φοβούνται .Είναι πολύ σημαντικό για το γονιό να πάρει μια θέση, να κάνει ότι καλύτερο μπορεί για να οριοθετήσει το παιδί του, ώστε να μη συμπεριφέρεται με τρόπους καταστροφικούς για τον εαυτό του ή για τους άλλους. Μπορεί μεταξύ γονέων και παιδιών να δημιουργηθούν σκηνές, αλλά γενικά τα παιδιά αισθάνονται ευγνωμοσύνη για τους γονείς τους που υποστηρίζουν τις θετικές ιδιότητες τους και τα αποθαρρύνουν να σαμποτάρουν την ζωή τους. Αυτό ισχύει για κάθε αυτοκαταστροφική συμπεριφορά, όπως είναι η χρήση ναρκωτικών ή η χρήση βίας.

Μια ρήξη που δημιουργείται στην μεταξύ τους σχέση και συνδέεται με την αμφισβήτηση των κοινωνικών και γονεϊκών προτύπων και το ερώτημα της σεξουαλικότητας που ωθεί στην ψυχική αποδιοργάνωση και στην απόσυρση του εφήβου από τα ιδεώδη της παιδικής ηλικίας. Αυτή η απόσυρση των εφήβων από τα ενδιαφέροντα της παιδικής ηλικίας που συνδέεται με το πένθος της παιδικής αγάπης τους για τους γονείς το οποίο δεν επιτρέπει νέες επενδύσεις, συχνά γεννά αγωνία στους γονείς . Έτσι καθημερινές συμπεριφορές του εφήβου αποκτούν ένα νόημα όταν επιλέγουν παρέες και πρότυπα εκ διαμέτρου αντίθετα από αυτά των γονιών, εκφράζουν συναισθήματα που μετατρέπουν την παιδική εξάρτηση σε εχθρικότητα,  όταν κλείνονται στον εαυτό τους ,αισθάνονται σύγχυση και απώλεια της ταυτότητάς τους. Ο Άγγλος ψυχαναλυτή Ντόναλντ Ουίννικοτ αναφέρεται στην περίοδο αυτή , μεταξύ παιδικής ηλικίας και εφηβείας στη βάση της ασυνείδητης φαντασίωσης που τη διαπερνά. Η φαντασίωση αυτή εμπεριέχει το θάνατο της παιδικής εξαρτητικής σχέσης και το <<συμβολικό φόνο των γονιών>> γιατί μεγαλώνω σημαίνει ότι παίρνω τη θέση των γονιών που είναι πράξη έμφυτα επιθετική και την οποία ο γονέας ή ο εκπαιδευτικός χρειάζεται να αντέξουν. Ο έφηβος υποκειμενοποιείται με ένα τρόπο όμως ατελή, ειδικά στην εποχή της κρίσης των συμβολικών θεσμών που διανύουμε γεγονός που αναγκάζει τους γονείς να έρθουν αντιμέτωποι με τα δικά τους ερωτήματα και την αβεβαιότητα όταν αμφισβητούνται από τους εφήβους τους.

Εφόσον λοιπόν τα ιδεώδη κλονίζονται και οι γονείς αμφισβητούνται ,ποια στηρίγματα θα καλύψουν τα κενά της παιδικής ηλικίας; Πως ο έφηβος θα απαντήσει στα ερωτήματα της ενηλικίωσής του εφόσον αμφισβητεί τους γονείς ,τους εκπαιδευτικούς και την κοινωνία γενικότερα;

Τα ερωτήματα του εφήβου , αναφορικά με την επιθυμία του που σχετίζονται με την επιθυμία του πατέρα του και της μητέρας του ,τον καλούν να απαντήσει ενώ συγχρόνως τον φέρνουν αντιμέτωπο με άγχη ,φόβους και τραύματα. Η εφηβεία είναι μια δύσκολη περίοδος για τον έφηβο αλλά και τον γονιό που μέσα από την εφηβεία του παιδιού του, συναντιέται και ο ίδιος με τις εκκρεμότητες της δικής του εφηβείας.

Ο γονιός ξαναζεί τα δικά του ερωτήματα για να συναντήσει το παιδί του σε μια πορεία γεμάτη παλινδρομήσεις, δίχως βέβαιη έκβαση.

Ο γονιός χρειάζεται να αντέξει την επιθετικότητα του εφήβου όπως ακριβώς άντεχε και την αγάπη του έως τώρα. Ένας γονιός που δεν καταρρέει όταν ο έφηβος του επιτίθεται, τον βοηθάει να αισθανθεί αποδεκτός με τα θετικά αλλά και τα αρνητικά του συναισθήματα. Άλλα για να μην καταρρεύσει ο γονιός, είναι πολύ σημαντικό να μην αποδεχτεί την εικόνα που του καταλογίζει ο έφηβος . Όσο ο γονιός υποστηρίζει την εικόνα που έχει εκείνος για τον εαυτό του και δεν παρασύρεται από εκείνη που έχει ετοιμάσει ο έφηβος γι αυτόν, τόσο βοηθάει με έναν ασυνείδητο τρόπο τον έφηβο να μην εξαρτάται από παρασιτικές σχέσεις ή άλλα υποκατάστατα. Γιατί καταλαβαίνει ότι δεν μπορεί να τον χειριστεί. Ο γονιός λοιπόν χρειάζεται να υποστηριχθεί στο ρόλο του γιατί μπροστά στο χείμαρρο των συναισθημάτων του εφήβου συχνά αισθάνεται καταβεβλημένος και ανήμπορος να διαχειριστεί τα συναισθήματα του. Τα συναισθήματα των εφήβων έχουν τέτοια ορμή που παρασύρουν και τον ίδιο. Παράλληλα χρειάζεται να εκπαιδευτεί σε δεξιότητες οι οποίες θα τον βοηθήσουν να προσεγγίσουν τον έφηβο στα διαφορετικά στάδια που διανύει. Οι ομάδες γονέων   είναι ωφέλιμες γιατί παρέχουν στους γονείς την δυνατότητα να προβληματιστούν για την ορθότητα των ερωτημάτων τους, να πάρουν συμβουλές για ένα εποικοδομητικό τρόπο προσέγγισης.

Στο πλαίσιο αυτών των προβληματισμών υλοποιήσει το Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Χανίων σε συνεργασία με τον ΕΟΠΑΕ πρόκειται να υλοποιήσει Ομάδα Γονέων Εφήβων: <<Ξεπερνώντας τους φραγμούς της εφηβείας>>.

Η φιλοσοφία της συγκεκριμένης ομάδας είναι ότι μέσα από την αναγνώριση της ατομικότητας και μοναδικότητας τόσο του γονιού όσο και του αναπτυσσόμενου εφήβου μπορεί να δημιουργηθεί μια σχέση ωφέλιμη και χρήσιμη και για τους δύο. Οι θεματικές ενότητες που θα επεξεργαστούμε στην ομάδα αφορούν καθημερινές καταστάσεις της ζωής που προβληματίζουν και απασχολούν τους γονείς και δεν θα ακολουθείται συγκεκριμένο πρόγραμμα. Τέτοια θέματα μπορεί να έχουν σχέση τόσο με την συμπεριφορά του εφήβου όσο και με τον εαυτό τους ως γονείς και θα προσεγγίζονται κάθε φορά από τους προβληματισμούς των μελών της ομάδας.

Η ομάδα με διάρκεια 8 συναντήσεων και ημερομηνία έναρξης Τετάρτη 22 Οκτωβρίου 2025, θα πραγματοποιείται κάθε Τετάρτη και ώρα 10:00 έως 11:30 στον χώρο του Κέντρου Πρόληψης (Μιχελιδάκη 17 -1ος όροφος).

Συντονίστρια : η κα Κουράκη Ελένη, Ψυχολόγος, ψυχαναλύτρια.

Η συμμετοχή στην ομάδα δεν απαιτεί καμία οικονομική επιβάρυνση..Για περισσότερες πληροφορίες και δηλώσεις συμμετοχής οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να απευθύνονται τις καθημερινές στα τηλέφωνα του Κέντρου Πρόληψης 2821028166 και 2821051214 έως Τρίτη 21 Οκτωβρίου 2025.