Εξαρτησιογόνες ουσίες ονομάζονται όλες οι φυσικές ή τεχνητές ουσίες οι οποίες επιδρούν στο κεντρικό νευρικό σύστημα του εγκεφάλου και μεταβάλλουν την συναισθηματική κατάσταση του ατόμου. Σε γενικές οι γραμμές οι εξαρτησιογόνες ουσίες χωρίζονται σε νόμιμες ( τσιγάρο, αλκοόλ κλπ) και παράνομες ( χασίς, ηρωίνη, κοκαΐνη κλπ). Οι παράνομες εξαρτησιογόνες ουσίες με την σειρά τους διακρίνονται κυρίως σε:
- ψευδαισθησιογόνες πχ LSD
- εισπνεόμενες –πτητικές ουσίες πχ κόλλες, παράγωγα πετρελαίου, διαλύτες χρωμάτων κλπ
- διεγερτικές πχ κοκαΐνη, αμφεταμίνες κλπ
- κατασταλτικές πχ βαρβιτουρικά, βενζοδιαζεπίνες κλπ
- οπιοειδείς ουσίες πχ όπιο, μορφίνη κλπ
- προϊόντα ινδικής κάνναβης πχ μαριχουάνα, χασίς κλπ

Όλες οι εξαρτησιογόνες ουσίες προκαλούν σωματική, ψυχολογική εξάρτηση αλλά και ανοχή.